Read the English version here >

Επενδυτικές και Άλλες Ευκαιρίες Αποταμίευσης
για τους Κύπριους Μικροεπενδυτές


Δρ. Γιώργος Θεοχαρίδης

Όπως γνωρίζουν οι περισσότεροι, μια σημαντική τάση που εμφανίστηκε στις παγκόσμιες αγορές τον τελευταίο καιρό είναι η δημιουργία ενός χαμηλού ή και αρνητικού περιβάλλοντος επιτοκίων. Οι λόγοι που βρίσκονται πίσω από αυτή την όχι ευχάριστη τάση έχουν να κάνουν με τους ανεπαρκείς ρυθμούς ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας καθώς και με τα χαμηλά επίπεδα πληθωρισμού. Αυτή η κατάσταση είναι εδώ και θα παραμείνει για κάποιο χρονικό διάστημα με σημαντικές επιπτώσεις, εκτός και αν ο πληθωρισμός παρουσιάσει κάποια δραστική άνοδο. Μία από αυτές τις επιπτώσεις είναι η χαμηλή (ή ακόμη και αρνητική) απόδοση των χρεογράφων σταθερού εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών καταθέσεων. Αυτό δημιουργεί προβλήματα, ειδικά σε χώρες όπως η Κύπρος όπου η διαθεσιμότητα άλλων εναλλακτικών ευκαιριών αποταμίευσης και επενδύσεων είναι σχετικά περιορισμένη.

Η κατάσταση αυτή τη στιγμή έχει ως εξής: Τα επιτόκια επί των καταθέσεων που προσφέρουν οι κυπριακές τράπεζες στους μικροεπενδυτές είναι πολύ χαμηλά και πλησιάζουν στο μηδέν. Δεν καλύπτουν ούτε καν τον πληθωρισμό, δηλαδή το πραγματικό επιτόκιο είναι αρνητικό. Για τους εταιρικούς πελάτες τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Ορισμένες τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να χρεώνουν αρνητικό ονομαστικό επιτόκιο σε αυτή την κατηγορία των πελατών. Εάν μάλιστα αυτό συνδυαστεί με το γεγονός ότι, παρά την σημαντική βελτίωση στον τραπεζικό τομέα, οι τράπεζες εξακολουθούν να έχουν αξιολόγηση «σκουπίδια» και οι καταθέσεις να μην είναι εγγυημένες άνω των 100,000 ευρώ, τότε η κατάσταση γίνεται πραγματικά προβληματική. Ποιες είναι λοιπόν οι εναλλακτικές επιλογές που είναι διαθέσιμες; Μια δημοφιλής εναλλακτική επιλογή είναι η επένδυση σε ακίνητα. Αλλά αυτή η επιλογή έχει και μειονεκτήματα. Οι επενδύσεις σε ακίνητα γενικά υποφέρουν από έλλειψη ρευστότητας και αυτό το πρόβλημα γίνεται πιο σοβαρό σε περιόδους που αυτός που βάζει τα λεφτά του σε ακίνητα θέλει να πουλήσει και να φύγει από την επένδυση. Επιπλέον, διατρέχει τον κίνδυνο να επενδύσει σε μια «φούσκα», δηλαδή σε ακίνητα με διογκωμένες τιμές που δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική τους αξία. Μια άλλη εναλλακτική λύση είναι η επένδυση μέσω του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου. Αλλά αυτή η επιλογή είναι επίσης προβληματική. Υπάρχουν πολύ λίγες εταιρείες για να επενδύσει κάποιος, συν το γεγονός ότι και αυτό πάσχει από έλλειψη ρευστότητας.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Κύπριοι επενδυτές, και ειδικά οι μικροεπενδυτές, έχουν ανάγκη καλύτερης πρόσβασης στις παγκόσμιες αγορές κεφαλαίων. Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για επένδυση εκεί, είτε αυτό γίνεται μέσω των χρηματιστηριακών αγορών, των αγορών ομολόγων (κρατικών ή εταιρικών), ή μέσω εναλλακτικών επενδύσεων – ταμεία ακινήτων (real estate funds)/ ιδιωτικών μετοχών (private equity funds) / κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου (hedge funds) ή εμπορεύματα (commodities). Θα μπορούσε επίσης κάποιος να επενδύσει σε αμοιβαία κεφάλαια (όπου μπορούν να συνδυάσουν διάφορες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων σε όλες τις παγκόσμιες αγορές). Σε αντίθεση με την αγορά σταθερού εισοδήματος, η απόδοση των κύριων χρηματιστηριακών αγορών για το 2019 ήταν εξαιρετική, αφού οι κύριοι χρηματιστηριακοί δείκτες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είχαν απόδοση 29% ο δείκτης S&P 500, 35% ο NASDAQ και 22% ο δείκτης Dow Jones. Η ανοδική πορεία των παγκόσμιων χρηματιστηριακών αγορών, αλλιώς «bull run», είδε τον ευρωπαϊκό χρηματιστηριακό δείκτη Stoxx Europe 600 να κάνει άλμα κατά 23% κατά τη διάρκεια του έτους. Ο δείκτης Shanghai Composite της Κίνας σημείωσε αύξηση κατά 22% και ο δείκτης Nikkei 225 της Ιαπωνίας είχε κέρδη 18%. Ακόμα και τα ασφαλή περιουσιακά στοιχεία εκτοξεύτηκαν στα ύψη, με τον χρυσό να πραγματοποιεί άλμα 19%. Ένα στοιχείο που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η επένδυση σε κεφάλαια παρέχει τα οφέλη της διασποράς που μειώνει τον επενδυτικό κίνδυνο. Επιπλέον, οι επενδύσεις στο εξωτερικό έχουν το πρόσθετο όφελος από την διασπορά των επενδυτικών κινδύνων σε ποικιλία γεωγραφικών περιοχών. Φυσικά η κάθε επένδυση ενέχει κινδύνους και το επίπεδο απόδοσης που πρέπει να αναμένει ο επενδυτής εξαρτάται από αυτό. Έτσι, είναι απαραίτητο, και ειδικά για τους μικροεπενδυτές, να ζητήσουν τη βοήθεια έμπειρων επαγγελματιών του τομέα, οι οποίοι θα αξιολογήσουν το προφίλ κινδύνου του πελάτη και θα προτείνουν τα κατάλληλα προϊόντα. Σημειώνεται επίσης ότι γενικά η επένδυση στις παγκόσμιες αγορές προσφέρει την ρευστότητα που απουσιάζει από την Κυπριακή αγορά και θα πρέπει να θεωρείται ως ενδιάμεση προς μακροπρόθεσμη επένδυση. Οι βραχυπρόθεσμες επενδύσεις μπορεί να υποφέρουν από βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα και αυτό μπορεί να αποφευχθεί επενδύοντας σε ένα μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.

Προς το παρόν τουλάχιστον, οι ευκαιρίες αυτές δεν είναι άμεσα διαθέσιμες στον Κύπριο μικροεπενδυτή. Ορισμένες τράπεζες (και μερικές κυπριακές επενδυτικές εταιρείες) μόλις πρόσφατα άρχισαν να τις προωθούν μέσω των τμημάτων ιδιωτικής τραπεζικής και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων σε μια προσπάθεια να μειώσουν την υπερβολική ρευστότητα στις καταθέσεις, η οποία για τους τραπεζικούς οργανισμούς είναι δαπανηρή. Ωστόσο, χρειάζεται να γίνουν περισσότερα και θα πρέπει να ενταχθούν νέοι παίκτες στην αγορά. Όσο περισσότεροι οργανισμοί προσφέρουν αυτές τις υπηρεσίες τόσο το καλύτερο για τους επενδυτές, αφού ο υγιής ανταγωνισμός μπορεί να προσφέρει καλύτερες επενδυτικές ευκαιρίες και μάλιστα με χαμηλότερο κόστος.

Ο συγγραφέας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στον τομέα των Χρηματοοικονομικών και Διευθυντής του Προγράμματος MSc in Financial Services στο CIIM-Cyprus International Institute of Management